Deze woensdagochtend ontdekten duizenden Franse reizigers op het station de stilte van lege perrons of de litanie van annuleringsborden. Op initiatief van de vier belangrijkste vakbonden van de groep — CGT Cheminots, Unsa Ferroviaire, Sud-Rail en CFDT Cheminots — verstoort een nationale eendagstaking TGV-, Intercités-, RER- en Transilien-treinen ernstig. Een beeld dat al geruime tijd niet meer was voorgekomen: dat van een verenigd vakbondsfront, dat weigerde te buigen.

Dit is de eerste nationale gezamenlijke staking onder leiding van Jean Castex, die op 3 november 2025 werd benoemd tot CEO van de SNCF. Voor degene die aan het hoofd van de groep kwam met de belofte de dialoog te herstellen en een gebroken bedrijf weer te verbinden, is de dag van 10 juni veel meer dan een routineuze sociale beweging. Het is een existentiële test. En tot nu toe is het resultaat niet goed.

Wat de vakbonden echt willen

De eisen van de vier federaties zijn talrijk, maar ze draaien om een harde kern: lonen en arbeidsvoorwaarden. Ondanks een aangekondigde stijging van 2,57% voor 2026 in het kader van de verplichte jaarlijkse onderhandelingen, achten de vakbonden deze herwaardering veel te laag gezien de aanhoudende inflatie. Ze benadrukken dat de brandstofprijs eind maart 2026 met meer dan 25% is gestegen, dat de inflatie in dezelfde periode ruimschoots boven de 2,5% ligt, en dat het minimumloon op 1 juni met 2,4% zal stijgen — maar dat de spoorwegwerkgevers blijven handelen alsof alles goed gaat.

Op het gebied van arbeidsomstandigheden is de situatie nog alarmerender. Bij de SNCF geeft één op de drie werknemers vandaag aan te lijden aan angststoornissen of depressies. Het ziekteverzuim als gevolg van psychische problemen is in vijf jaar tijd met 40% gestegen. De vakbonden hekelen zogenaamde “dwangmatige” reorganisaties, de uitbesteding van de groep, gedwongen mobiliteit en een toename van psychosociale risico's, waarbij zij verwijzen naar arbeidsongevallen, ziekteverzuim en zelfmoorden als gevolg van stress. Dit zijn geen abstracte cijfers meer: het zijn levens die zijn beschadigd door managementbeslissingen genomen in Parijse kantoortuinen.

Sinds het einde van de aanwervingen onder het oude statuut in 2020, genieten spoorwegmedewerkers die in de nieuwe dochterondernemingen zijn geïntegreerd niet langer dezelfde rechten als die van de historische publieke groep. Een interne breuk die de cohesie van de groep al jaren ondermijnt en die niemand, noch het management noch de regering, serieus lijkt aan te pakken.

Op de rails: de georganiseerde chaos

Concreet ziet de dag er voor reizigers uit als een hindernissenparcours. Nationaal gezien zouden twee van de drie TGV's rijden. Op het Intercités-netwerk zal slechts één op de twee treinen rijden, zowel overdag als 's nachts. De SNCF geeft aan dat reizigers wier trein is geannuleerd opnieuw zullen worden gecontacteerd en een terugbetaling kunnen krijgen of hun ticket kunnen omboeken.

In de regio Île-de-France is het beeld nog erger. Het verkeer van de meeste RER- en Transilien-treinen is de hele dag verstoord, hoewel het verkeer op de metrolijnen normaal of bijna normaal zou moeten blijven. De RER D rijdt tussen 1 op 2 en 1 op 5 treinen, afhankelijk van de tak, met sommige takken alleen tijdens de spitsuren. De lijn R toont tussen 1 op 2 en 1 op 3 treinen. Voor duizenden werknemers in de regio Parijs is het een dag die met spoed moet worden georganiseerd.

En daarna?

Deze actiedag vindt plaats in een context van een breuk in de sociale dialoog na een intersyndicale bijeenkomst op 14 april 2026. De stakingsaankondiging betreft voorlopig slechts één geïsoleerde dag. Maar verschillende bronnen spreken over een risico op een herhaalbare staking als de onderhandelingen mislukken, met name begin juli, wat de lancering van de TGV-M gepland voor 1 juli zou kunnen verstoren. Jean Castex heeft een korte periode om te reageren. Als hij deze laat liggen, belooft de zomer lang te worden.

Het oordeel van de redactie — Théodore Mécanis

Een gezamenlijke staking tussen vier vakbonden die gewoonlijk over alles met elkaar botsen, komt niet voort uit een bevlieging. Het komt voort uit jaren van minachting, gedwongen reorganisaties en gedocumenteerd lijden op het werk. Het cijfer is onverbiddelijk: één op de drie werknemers in psychische nood. Wanneer een bedrijf op dit punt belandt, is het niet langer een sociaal probleem – het is een menselijke crisis. Jean Castex, die de staatsmechanismen beter kent dan wie dan ook, weet precies wat er moet gebeuren. De echte vraag is of hij de autoriteit heeft om het te doen tegenover een directie die modernisering verwart met verarming. 10 juni 2026 zou moeten klinken als een waarschuwing. Als deze niet wordt gehoord, zal juli de waarschuwing in brand doen opgaan.

Om te onthouden

- 4 verenigde vakbonden (CGT, Unsa, Sud-Rail, CFDT): eerste gezamenlijke staking onder Castex.

- 2 op de 3 TGV's, 1 op de 2 Intercités; RER D en lijn R ernstig verstoord.

- Salarisverhoging van 2,57% als onvoldoende beoordeeld ten opzichte van de inflatie.

- 1 op de 3 spoorwegmedewerkers in psychische nood, +40% ziekteverzuim gerelateerd aan psychische gezondheid in 5 jaar.

- Risico op herhaalbare staking begin juli, aan de vooravond van de lancering van de TGV-M.