Sébastien Lecornu heeft deze zomer twee brieven geschreven. De eerste, in juni, om ministeries tot de orde te roepen die 30 miljard euro aan nieuwe financiering vroegen, waarvan 24 miljard voor extra uitgaven. De tweede, in augustus, om maatregelen te ontkennen die volgens hem waren « verzonnen om de Fransen ongerust te maken »: afschaffing van de huisvestingstoelagen APL, bevriezing van de minimuminkomensuitkering RSA, verhoging van de inkomstenbelasting. Daartussenin: een land dat via opeenvolgende lekken, proefballonnen en bijsturingen ontdekt hoe zijn toekomstige overheidsfinanciën ervoor staan.

Dit is geen communicatieprobleem. Het is een kwestie van aanpak. Het begrotingswetsvoorstel voor 2027 wordt op 30 september aan de ministerraad voorgelegd, in een land zonder parlementaire meerderheid, enkele maanden voor presidentsverkiezingen die nu al alle politieke berekeningen naar zich toe trekken. De premier vatte het zelf samen in zijn brief aan de parlementsleden: « Wachten op de presidentsverkiezingen is kiezen voor wanorde. » Dat klopt. Maar het omgekeerde geldt net zo goed: een begroting opstellen in de schaduw van presidentsverkiezingen betekent ook afzien van bepaalde keuzes, uit angst voor wat die bij de stembus zouden kosten.

Een precedent dat nog vers in het geheugen ligt

De begroting voor 2026 werd pas aangenomen na vier maanden parlementair getouwtrek en een beroep op artikel 49.3, in een klimaat van alomtegenwoordig wantrouwen tussen de regering en een Nationale Vergadering die was versplinterd in onverzoenlijke blokken. Niets wijst er op dit moment op dat de krachtsverhoudingen dit najaar anders zullen liggen. Zowel de linkse als de rechtse oppositie heeft al laten weten geen blanco cheque te zullen uitschrijven. De regering weet dat: juist daarom gaat ze behoedzaam te werk en maakt ze mondjesmaat beleidsrichtingen bekend in plaats van concrete maatregelen.

De Franse staatsschuld nadert de 3.350 miljard euro. Een « terug te draaien » begroting, zonder belastingverhogingen, met een rem op de uitgaven en mogelijk een beperkte indexering van de hogere pensioenen: dat zijn de enige beleidsrichtingen die op dit moment bekend zijn. Woorden die voorzichtig genoeg zijn om vóór het najaar niemand tegen zich in het harnas te jagen, en vaag genoeg om nergens toe te verplichten. De regering beheert eerder de stemming dan dat ze een koers uitzet.

De prijs van voorzichtigheid

Die voorzichtigheid heeft een prijs. Ze laat overheidsdiensten, lokale overheden en bedrijven in een begrotingsmist die al maanden aanhoudt: hoe kun je een aanwerving, een investering of sociale steun plannen als niemand nog weet of het budget daarvoor volgend jaar zal bestaan? De financiële markten volgen ondertussen elk teken van een politieke impasse met bijzondere aandacht, in de wetenschap dat een niet-aangenomen of overhaast goedgekeurde begroting rechtstreeks doorweegt op de kosten waartegen Frankrijk leent.

De regering beroept zich op stabiliteit om haar aanpak te rechtvaardigen. Maar de stabiliteit die ze nastreeft, is bovenal die van haarzelf: een motie van wantrouwen vermijden, een parlementsontbinding vermijden, vermijden dat zij de regering wordt die het land enkele maanden voor de presidentsverkiezingen in nieuwe parlementsverkiezingen heeft gestort. Die politieke afweging is begrijpelijk. Dat neemt niet weg dat het inhoudelijke debat — hoeveel de staat kost, aan wie hij middelen herverdeelt, welke publieke diensten hij in stand houdt of inkrimpt — nog altijd wordt ontweken ten gunste van dagelijkse symptoombestrijding.

Voor huishoudens en bedrijven die hun eigen keuzes moeten voorbereiden, is het resultaat een onzekerheid die al maanden duurt en op zijn best tot het najaar zal aanhouden. Het echte democratische debat over de begrotingsprioriteiten van het land — wie betaalt, wie wordt beschermd, wie moet wachten — is nog niet begonnen. Het wordt achter de schermen voorbereid, tussen de afwegingen van Bercy en korte uitspraken op sociale media. De Fransen kijken intussen vanaf de tribune toe en wachten op 30 september om eindelijk te weten wat er werkelijk met hun geld op het spel staat.

Regeren met ontkenningen

Deze manier van regeren met opeenvolgende ontkenningen heeft uiteindelijk het tegenovergestelde effect van wat wordt beoogd. Elke maatregel die wordt geopperd en vervolgens tegengesproken, voedt het idee dat niets vaststaat, dat alles achter de schermen onderhandelbaar is en dat de officiële versie van vandaag morgen achterhaald kan zijn. Het wantrouwen tegenover overheidsuitspraken, dat in Frankrijk al lang bestaat, kan daardoor alleen maar toenemen, ook wanneer de regering de waarheid spreekt.

Er is nochtans een andere aanpak mogelijk, die andere parlementaire democratieën consequenter toepassen: vroegtijdig uiteenlopende, becijferde scenario’s presenteren, de afwegingen openbaar onderbouwen in plaats van ze druppelsgewijs bekend te maken, en het parlementaire debat laten beslissen tussen opties waarvoor men openlijk uitkomt, in plaats van ze tot het laatste moment te ontkennen. Zo’n aanpak veronderstelt een minimum aan vertrouwen tussen de regering en de oppositie, precies wat in deze fase van de vijfjarige ambtstermijn het meest ontbreekt.

Tot 30 september zal elke week nieuwe lekken, ontkenningen en korte uitspraken brengen. Het risico is niet alleen dat het debat laat komt, maar dat het uiteindelijk volledig onder de tijdsdruk van het najaar wordt gevoerd, onder druk van een grondwettelijk tijdschema dat een stemming vóór 31 december voorschrijft. Een land dat overhaast over zijn financiële hoofdlijnen beslist, neemt zelden de beste besluiten — en juist dat risico wordt door de huidige aanpak, die het wil vermijden, verder gevoed.

*Opiniebijdrage. De geuite opvattingen komen uitsluitend voor rekening van de auteur.*