In het kort — Het wetsvoorstel voor de begroting van 2027 zal op 30 september in de ministerraad worden voorgelegd. Bekende oriëntaties: geen belastingverhogingen, rem op overheidsuitgaven, mogelijke onderindexatie van hoge pensioenen. De context blijft beperkt door een schuld van bijna 3.350 miljard euro en een gefragmenteerd parlement.

Het tijdspad is nu vastgelegd: het wetsvoorstel voor de begroting van 2027 zal op 30 september in de ministerraad worden voorgelegd, alvorens het wordt behandeld door een parlement dat nog steeds geen duidelijke meerderheid heeft. Sébastien Lecornu heeft de eerste oriëntaties onthuld: een begroting die als 'omkeerbaar' wordt omschreven, zonder aangekondigde belastingverhogingen, met een rem op de overheidsuitgaven en een mogelijke onderindexatie van de hoogste pensioenen.

Een zomer van strijd tussen Matignon en de ministeries

Deze oriëntaties volgen op een bewogen zomer op begrotingsvlak. Vanaf half april hadden de begrotingsconferenties eisen naar voren gebracht die door Matignon als 'losgezongen van de realiteit' werden beschouwd: 30 miljard euro aan extra financieringsbehoeften, waarvan 24 miljard euro aan nieuwe uitgaven afkomstig van de verschillende ministeries. Dat zou, volgens de berekeningen van de regering, volgend jaar meer dan 23.000 banen creëren en bijna 40.000 in de periode 2027-2029. In een kaderbrief die deze zomer door de pers werd onthuld en aan zijn ministers werd gestuurd, trok de premier onomwonden de lijn: 'als alles prioriteit heeft, heeft niets dat'.

David Amiel, minister van Publieke Actie en Rekeningen, had in juni ook al de toon gezet door te herinneren dat het doel van de regering voor 2027 de verlaging van de overheidsuitgaven bleef, en niet de verhoging ervan. Deze uitwisselingen, die plaatsvonden tijdens de begrotingsvoorbereiding, gaven de toon aan van een oefening die onder druk werd uitgevoerd: de regering moest zowel voldoen aan de behoeften van elke administratie als een herstelpad voor de openbare financiën aanhouden dat noodzakelijk werd geacht door zowel de markten als de Europese partners van Frankrijk.

'Ze verzinnen dingen om de Fransen angst aan te jagen, dat is niet legitiem.'

Op 20 augustus kwam Sébastien Lecornu tussenbeide op sociale media om een reeks maatregelen te ontkennen die hij 'verzonnen' achtte om de Fransen angst aan te jagen: afschaffing van de gepersonaliseerde huurbijslag, bevriezing van het 'revenu de solidarité active' (actieve solidairinkomen), in twijfel trekken van de belastingkrediet voor het in dienst nemen van huishoudelijk personeel, of een verhoging van de inkomstenbelasting. 'De werkelijke beslissingen zullen worden aangekondigd zodra ze zijn genomen, met transparantie', had hij verzekerd, terwijl hij erkende dat 'kritiek op de beslissingen van de regering legitiem is', maar dat 'dingen verzinnen om de Fransen angst aan te jagen dat niet is'.

Twee dagen later rechtvaardigde de regeringsleider in een brief aan de parlementsleden de urgentie van een stemming voor het einde van het jaar: 'wachten op de presidentsverkiezingen is kiezen voor wanorde'. Een begroting stemmen beschermt Frankrijk volgens hem tegen speculatieve bewegingen en behoudt zijn beslissingsvrijheid op het internationale toneel – terwijl het ontbreken van een aangenomen tekst noch gecorrigeerd noch geheroriënteerd kan worden door de volgende regering. Hij voerde ook aan dat een goedgekeurde begroting altijd kan worden 'gecorrigeerd, geheroriënteerd of gewijzigd' door het team dat in 2027 uit de stembus komt.

De premier merkte verder op dat de volgende Nationale Vergadering, in geval van vervroegde parlementsverkiezingen na de presidentsverkiezingen, een politieke configuratie zou kunnen hebben die vergelijkbaar is met de huidige – wat ook hier dezelfde compromissen tussen blokken als vandaag zou vereisen. Een argument bedoeld om de oppositie ervan te overtuigen dat het uitstellen van het debat de oefening volgend jaar niet gemakkelijker zal maken.

Een zeer beperkte financiële en parlementaire context

De context blijft echter bijzonder beperkt: een staatsschuld van bijna 3.350 miljard euro, een gefragmenteerd parlement sinds de laatste parlementsverkiezingen, en een naderende presidentsverkiezing die elke arbitrage weegt. De vorige begroting, die van 2026, werd pas na vier maanden van blokkade, aanzienlijke concessies aan links en het gebruik van artikel 49.3 van de Grondwet aangenomen – een oefening die door de pers achtereenvolgens werd omschreven als 'socialistische begroting' door een deel van rechts en 'bezuinigingen' door radicaal links. Het debat over de begroting van 2027 lijkt, althans op dit punt, in het verlengde te liggen.

Van de kant van de oppositie blijven de eerste reacties voorzichtig bij gebrek aan een definitieve tekst. Links in het parlement heeft al laten weten waakzaam te blijven op elke maatregel die de koopkracht van de minstbedeelden treft, terwijl de rechtse en centrumpartijen oproepen tot ambitieuzere besparingen dan tot nu toe geschetst. Deze klassieke scheidslijn laat weinig ruimte voor een compromis dat niet, zoals in 2026, zou plaatsvinden via meerdere maanden van onderhandelingen en opeenvolgende aanpassingen van de oorspronkelijke tekst.

Het parlementaire tijdspad blijft beperkt door de Grondwet: het parlement heeft zeventig dagen de tijd vanaf de indiening van het wetsvoorstel om zich uit te spreken, bij gebreke waarvan de regering de begroting per decreet van kracht kan laten worden. Dit mechanisme, dat al werd genoemd tijdens de debatten over de begroting van 2026, zou opnieuw boven de discussies van deze herfst kunnen hangen als er tegen het einde van het kalenderjaar geen compromis wordt bereikt.

Er blijft echter een aanzienlijke onzekerheid, die noch door de deze zomer onthulde oriëntaties noch door de opeenvolgende brieven van de premier kan worden weggenomen: de precieze omvang van de besparingen die van elk ministerie worden gevraagd, en dus de concrete vertaling ervan voor de openbare diensten en de begunstigden van sociale uitkeringen. Deze politiek gevoeligste arbitrages zullen pas bekend zijn op het moment van de officiële presentatie van de tekst, op 30 september, wanneer de algemene oriëntaties eindelijk zullen moeten worden omgezet in precieze cijfers, ministerie per ministerie, begrotingslijn per begrotingslijn.

Commentaar van de redactie — Het sleutelwoord is 'omkeerbaar'. Het drukt zowel de politieke beperking uit – geen meerderheid voor een bindende tekst – als de gok van de regering: het laten stemmen van een kader in plaats van keuzes, met het risico de volgende regering de beslissingen te laten nemen. Effectief om afkeuring te voorkomen; veel minder om zichtbaarheid te bieden aan gemeenten, bedrijven en huishoudens.