De Small Modular Reactors (SMR's) zijn een oude belofte. Het concept — nucleaire reactoren produceren met een kleinere eenheidscapaciteit (10 tot 300 MW), in serie geproduceerd in fabrieken in plaats van locatie per locatie gebouwd — werd al in de jaren 1950 geformuleerd. Het heeft verschillende valse starts gekend. Het specifieke van 2026 is dat het, eindelijk, een fase van commerciële industriële uitrol ingaat, onder de dubbele druk van decarbonisatie en de explosie van de elektriciteitsvraag door datacenters.

Ongeveer vijftig ontwerpen, enkele finalisten

De databank van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) telt vandaag meer dan 80 SMR-ontwerpen wereldwijd, waarvan ongeveer vijftig in actieve ontwikkeling. Maar de commerciële markt op korte termijn zal zich concentreren op een handvol finalisten: NuScale (Verenigde Staten, 77 MW per module, drukwaterreactor), GE-Hitachi BWRX-300 (300 MW, kokend water), Rolls-Royce SMR (470 MW, meer precies op de grens SMR / middelgrote reactor), EDF Nuward (170 MW, drukwaterreactor), BWXT mPower (Verenigde Staten), en verschillende Canadese en Chinese ontwerpen.

De eerste commerciële ingebruiknames worden verwacht: 2029 voor de BWRX-300 van GE-Hitachi in Ontario (Darlington-project van OPG), 2030-2031 voor Rolls-Royce SMR in het Verenigd Koninkrijk, 2032-2033 voor Nuward in Frankrijk. China gaat alleen verder met zijn Linglong One-ontwerp (ACP100, 125 MW) dat al in aanbouw is in Changjiang op het eiland Hainan, waarvan de kritikaliteit is aangekondigd voor eind 2026.

De kerncijfers van SMR's in 2026

• 80+: SMR-ontwerpen geregistreerd door het IAEA wereldwijd.
• 10 tot 470 MW: vermogensbereik per eenheid van SMR's.
• 2029: eerste verwachte commerciële ingebruikname (BWRX-300, Ontario).
• 3 tot 5 miljard $: kosten van een SMR-project (4 tot 6 modules), tegen 12 tot 20 miljard $ voor een EPR.
• 30%: doel voor kostenreductie per MWh van SMR's door serie-effect, op termijn.
• 50 GW: verwachte wereldwijde SMR-capaciteit tegen 2035 door het IEA (mediaan scenario).
• Frankrijk: 1 miljard € geïnvesteerd door de staat in Nuward via France 2030.

Waarom nu — en waarom datacenters de situatie veranderen

De nucleaire renaissance van 2024-2026 heeft twee convergente drijfveren. Eerste drijfveer: decarbonisatie. De net-zero-verplichtingen van zowel staten als grote bedrijven maken koolstofarme elektriciteit die 24/7 beschikbaar is, onmisbaar. Kernenergie is, naast stuwdamhydro-energie en bepaalde geothermische configuraties, een van de weinige technologieën die deze eigenschap kunnen bieden.

Tweede drijfveer: de vraag van AI-datacenters. De explosie van de elektriciteitsbehoeften gerelateerd aan de training en inferentie van AI-modellen heeft hyperscalers (Microsoft, Google, Amazon, Meta) in de positie geplaatst van structurele kopers van vaste koolstofarme elektriciteit. Microsoft tekende in 2024 een historische overeenkomst voor de heropening van Three Mile Island Unit 1 (hernoemd tot Crane Clean Energy Center). Amazon investeerde in X-energy. Google tekende met Kairos Power. SMR's bieden een verleidelijke belofte: eenheden van enkele honderden megawatt die op of in de directe nabijheid van datacenter-campussen kunnen worden ingezet, met een industrialisatieplanning die compatibel is met het traject van de hyperscalers.

De resterende obstakels

Het enthousiasme mag de moeilijkheden niet verbergen. Eerste obstakel: de reële kosten. Het pioniersproject van NuScale in Utah (UAMPS) werd in 2023 geannuleerd na een stijging van de verwachte kosten tot 89 $/MWh, wat onverenigbaar werd geacht met de markt. De verwachte schaalvoordelen zullen pas gerealiseerd worden bij series van tientallen modules, wat nog zeer onzekere orderboeken veronderstelt.

Tweede obstakel: de regelgeving. De nucleaire veiligheidsautoriteiten — Amerikaanse NRC, Franse ASN (vanaf 2025 ASNR), Britse ONR — zijn niet ontworpen om ontwerpdossiers in serie te behandelen. De standaardisatie van ontwerpen en de procedures voor modelautorisatie, die momenteel worden geëxperimenteerd, zijn de voorwaarde voor een echte industriële uitrol.

Derde obstakel: de brandstofcyclus. Verschillende ontwerpen (BWRX-300, Nuward) gebruiken standaardbrandstof, wat een voordeel is. Andere (X-energy, TerraPower Natrium) vereisen HALEU — hoogverrijkt uranium (5 tot 20%) — waarvan de toeleveringsketen zeer geconcentreerd blijft, historisch gezien Russisch, en nu wordt verplaatst naar de Verenigde Staten en Europa.

"De vraag is niet langer of SMR's zullen bestaan. De vraag is wie, op tijd, tegen een concurrerende prijs zal leveren. En hoeveel ontwerpen de industriële selectiefase zullen overleven." — *Rafael Mariano Grossi, directeur-generaal van het IAEA, februari 2026.*

Samenvattend

• Meer dan 80 ontwerpen van SMR's geregistreerd door het IAEA.
• Eerste commerciële ingebruikname verwacht in 2029 (BWRX-300, Ontario).
• Frankrijk: 1 miljard € geïnvesteerd in het Nuward-project (EDF), ingebruikname gericht op 2032-2033.
• Microsoft, Amazon, Google: drie belangrijke commerciële drijfveren aan de kant van datacenters.
• 50 GW SMR-capaciteit geprojecteerd tegen 2035 (IEA, mediaan scenario).
• Obstakels: reële kosten, regulatoire harmonisatie, HALEU-keten.