In het kort — Steve Witkoff en Jared Kushner zijn begin september terug in Moskou met een ‘verfijnde’ versie van het Amerikaanse vredesplan. De onderhandelingen draaien inmiddels om een beperkt aantal knelpunten, met voorop het verloop van de toekomstige feitelijke grens. Tegelijkertijd eist Kyiv een bestand in de lucht tijdens de besprekingen.
Sommige reizen hebben iets weg van rituelen. Die van Donald Trumps speciale gezant Steve Witkoff, vergezeld door Jared Kushner, is er zo een. De twee mannen landden begin september opnieuw in Moskou met een herwerkte versie van het Amerikaanse vredesplan, dat een einde moet maken aan de oorlog in Oekraïne, ruim drieënhalf jaar na het begin van de Russische invasie.
Een vertrouwd scenario, maar met een steeds scherpere focus
Het is niet de eerste keer dat het duo voet zet op het Moskouse tarmac. Al meer dan een jaar reist Witkoff voortdurend heen en weer tussen Washington, Kyiv en het Kremlin. Geduldig werkt hij aan een tekst die het onverzoenbare moet verzoenen: de Russische territoriale aanspraken op de Donbas en de Oekraïense rode lijnen rond nationale soevereiniteit. Wat ditmaal verandert, is de toon. Bronnen die nauw bij het dossier betrokken zijn, spreken van onderhandelingen die zich inmiddels toespitsen op een zeer beperkt aantal knelpunten.
Kyiv is geen duimbreed van zijn standpunt afgeweken: elk gesprek over grondgebied moet uitgaan van de huidige contactlijn op het terrein, niet van een herindeling waarover op afstand wordt onderhandeld. Het Witte Huis beseft dat het proces zou instorten als een van beide kampen zich benadeeld voelde. Het zoekt daarom naar een formule die Moskou tevredenstelt zonder Kyiv te vernederen — een evenwichtsoefening waarvan de geschiedenis tal van spectaculaire mislukkingen kent.
Zelensky verandert het tempo
Dat de strijd ook op mediatiek en humanitair vlak wordt gevoerd, blijkt uit het optreden van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Hij greep het bezoek aan om publiekelijk te eisen dat de luchtaanvallen worden gestaakt zolang de besprekingen in Moskou duren. Dat verzoek heeft een sterke symbolische lading: in de ogen van de internationale publieke opinie stelt het Rusland voor een eenvoudige keuze — instemmen met een minimaal gebaar van goede wil, of overkomen als het obstakel voor vrede terwijl zijn eigen gezanten met de Amerikanen onderhandelen.
Het Kremlin liet bij monde van zijn woordvoerder alleen weten dat de besprekingen ‘zo lang als nodig’ zouden duren. Over de samenstelling van de Russische delegatie of een eventuele ontmoeting met Vladimir Poetin zelf werd niets bekendgemaakt.
Wat er werkelijk op het spel staat
Naast het verloop van de grenzen bepalen drie onderwerpen deze onderhandelingen: de veiligheidsgaranties die de Verenigde Staten en hun Europese bondgenoten bereid zouden zijn Oekraïne te bieden, de afspraken over de wederopbouw van het land zodra de gevechten zijn gestopt, en de toekomst van de economische sancties tegen Rusland. Het zijn stuk voor stuk hoofdstukken die, eenmaal geopend, vaak meer tijd vergen om af te sluiten dan voorzien.
Eén vraag blijft boven het hele proces hangen: zal een akkoord dat achter gesloten deuren tussen Washington en Moskou wordt gesloten, standhouden wanneer het wordt getoetst aan de werkelijkheid op het terrein, de Oekraïense en Europese publieke opinie en een Amerikaans Congres dat altijd voor verrassingen kan zorgen? De recente geschiedenis van de onderhandelingen over dit conflict maant eerder tot voorzichtigheid dan tot voorbarig enthousiasme — maar voor het eerst in lange tijd spreken meerdere diplomatieke stemmen van een echte impuls.
Commentaar van de redactie — Niet het aantal reizen verdient aandacht, maar de aard van de resterende knelpunten. Onderhandelingen die nog slechts om twee of drie grote meningsverschillen draaien, staan ofwel heel dicht bij een doorbraak, ofwel vast op de kern van de zaak. De komende dagen, naarmate er details uit Moskou naar buiten komen, zal blijken welke van de twee het is.





