Het was vanuit Nairobi, aan de zijlijn van de Frans-Afrikaanse top op dinsdag 12 mei 2026, dat Emmanuel Macron de meest politieke aankondiging van de week deed. Voor een publiek van internationale journalisten, uitgenodigd voor een uur durend interview, verklaarde de Franse president dat Parijs “een initiatief bij de Verenigde Naties” zou nemen om een formeel kader voor de beveiliging van de Straat van Hormuz voor te stellen. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, aan het hoofd van een maritieme coalitie van niet-oorlogvoerende landen, zullen de komende dagen bij de Veiligheidsraad een ontwerpresolutie indienen om een “volledig neutrale en vreedzame missie” op te zetten.
De Straat van Hormuz is gesloten sinds 4 maart 2026, toen Iran reageerde op Amerikaanse en Israëlische aanvallen van “Operatie Epic Fury” door mijnen te leggen en deze vaarroute, waar normaal 25% van de wereldolie doorheen gaat, maritiem te vergrendelen. Sinds 13 april heeft Washington zijn eigen zeeblokkade van Iraanse havens daar overheen gelegd. Het resultaat: ongeveer 1.600 civiele schepen zitten vast, tien zeelieden zijn omgekomen, en de olieprijs heeft meermaals de 120 dollar overschreden. Alle bilaterale diplomatieke pogingen zijn mislukt: de besprekingen in Muscat in maart, de Pakistaanse bemiddeling in april, het Amerikaanse voorstel van 7 mei. “Project Freedom”, gelanceerd door Trump om koopvaardijschepen te escorteren, werd na twee dagen en slechts twee bevrijde schepen opgeschort.
“We moeten de onvoorwaardelijke heropening, zonder tol, van Hormuz verkrijgen”, benadrukte Macron vanuit Nairobi, terwijl hij “een escalatie in de verklaringen” van beide kampen betreurde. Voor Parijs is het idee duidelijk: uit de impasse van de krachtmeting komen door een multilaterale macht in te schakelen die geen partij is in het conflict.
Het Franse project, de afgelopen drie weken verfijnd in het Élysée en op Quai d’Orsay, berust op drie pijlers. Ten eerste, een gelijktijdige en gecoördineerde opheffing van beide blokkades, onder toezicht van de VN. Ten tweede, de inzet van een multinationale maritieme missie bestaande uit schepen van expliciet niet-oorlogvoerende landen: Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, India, Indonesië, Brazilië, Egypte, Zuid-Afrika – de lijst moet nog worden afgerond. Ten derde, een strikt mandaat voor toezicht en civiele begeleiding, zonder autonome offensieve capaciteit.
Het initiatief bouwt voort op de “maritieme coalitie van niet-oorlogvoerende landen” die eind april op initiatief van Parijs en Londen werd gevormd. Het Verenigd Koninkrijk, bij monde van zijn premier, bevestigde dinsdagavond zijn volledige steun voor de Franse tekst. Verschillende Europese hoofdsteden – Berlijn, Rome, Madrid – hebben al laten weten dat ze voor zullen stemmen. China, discreet gecontacteerd, heeft geen principieel veto uitgesproken, wat op zich al een diplomatieke overwinning is.
De Franse strategie is helder: noch Washington, noch Teheran kunnen politiek een VN-resolutie blokkeren die door bijna de hele Veiligheidsraad wordt gesteund, zonder een aanzienlijke diplomatieke prijs te betalen. Door een strijdmacht voor te stellen die noch Iran noch de Verenigde Staten bedreigt, biedt Macron beide kampen een eervolle uitweg. Teheran zou zijn maritieme blokkade kunnen opheffen zonder een terugtrekking toe te geven; Washington zou zijn blokkade kunnen opschorten zonder zijn militaire druk op het nucleaire programma op te geven.
De tijd dringt. Het ontwerpresolutie moet tegen het einde van de week worden ingediend, parallel aan de Trump-Xi-top in Peking. Het expliciete doel: dat de gezamenlijke Sino-Amerikaanse verklaring van vrijdag 15 mei expliciet het Franse kader noemt als een geloofwaardige uitweg. Als Peking de tekst publiekelijk steunt, zal Washington veel moeite hebben om zich ertegen te verzetten.
In hetzelfde interview verbreedde Macron zijn focus. Hij pleitte voor een “volledig gerespecteerd staakt-het-vuren” in Libanon, en noemde de voortzetting van de Israëlische aanvallen in strijd met het staakt-het-vuren van 17 april (380 doden sindsdien) “onaanvaardbaar”. Hij herinnerde er ook, aan de zijlijn van de top in Nairobi, aan dat “het oplossen van wereldwijde crises zonder Afrika een fout is”, een boodschap gericht aan zowel Washington als Peking. Frankrijk speelt zo zijn rol als middelmacht die in staat is om Europeanen, Afrikanen en opkomende landen te verenigen rond een multilateraal kader, daar waar grote machten zich opsluiten in hun onderlinge confrontaties.
Aan Franse zijde begroette de oppositie het initiatief met gemengde gevoelens. De voormalige minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian, nu speciaal gezant van de president in Libanon, hekelde daarentegen in een interview met France Info “het falen van vrede door geweld”: “Iedereen heeft er belang bij om te stoppen, maar niemand zal het zeggen, iedereen bluft”, schatte hij in.
Het Franse initiatief is technisch solide en politiek slim. Het heeft de verdienste, zeldzaam in deze tijden van polarisatie, om een oplossing te bieden die niemand vraagt gezichtsverlies te lijden. Maar laten we geen valse hoop koesteren: op de grond bij Hormuz zal niet een VN-resolutie de zeestraat openen, maar de economische uitputting van een van de twee oorlogvoerende partijen, of een geheim akkoord dat deze week in Peking wordt onderhandeld. De gok van Macron is een diplomatieke dekkingsgok: Trump en Teheran het multilaterale decor bieden voor een eervolle terugtrekking die ze in werkelijkheid elders onderhandelen. Het is nuttig. Het is zelfs waardevol. Maar het is nog geen vrede. Vrede zal komen op de dag dat de eerste zeeman, levend, terugkeert op het dek van een bevrijd vrachtschip.
- Op 12 mei 2026, vanuit Nairobi, kondigt Macron aan dat Frankrijk de VN zal benaderen voor een “neutrale en vreedzame” missie in Hormuz.
- Het initiatief wordt gezamenlijk gedragen door het Verenigd Koninkrijk, aan het hoofd van een coalitie van niet-oorlogvoerende landen.
- Drie pijlers: gelijktijdige opheffing van de Iraanse en Amerikaanse blokkades; multinationale maritieme strijdmacht; strikt defensief mandaat.
- De zeestraat is sinds 4 maart 2026 gesloten; ongeveer 1.600 schepen zijn geblokkeerd, tien zeelieden zijn omgekomen.
- Het ontwerpresolutie wordt voor het einde van de week ingediend, aan de zijlijn van de Trump-Xi-top in Peking.
- Berlijn, Rome, Madrid en Londen hebben hun steun al bevestigd; Peking heeft geen principieel veto uitgesproken.
Bronnen:
