De teller loopt in het hart van het Witte Huis, en deze keer is hij niet symbolisch. Zestig dagen exact na de start van "Operation Epic Fury" – de Amerikaanse militaire campagne die begin maart 2026 werd ingezet met aanvallen op de locaties Natanz, Fordow en Isfahan – stuit de regering-Trump op een van de heiligste sloten van de Amerikaanse Grondwet: de War Powers Resolution van 1973. Aangenomen na het trauma van Vietnam, verplicht deze wet de president om elke militaire operatie binnen zestig dagen te beëindigen als hij binnen die termijn geen formele goedkeuring van het Congres heeft verkregen. De termijn loopt dit weekend af. En Donald Trump heeft tot nu toe deze goedkeuring noch gevraagd, noch verkregen.
De Hegseth-these: de "pauze" van de wapenstilstand
Om het obstakel te omzeilen, presenteerde defensieminister Pete Hegseth donderdag 30 april, tijdens een hoorzitting in de Senaat, een ongekende juridische interpretatie: "wanneer een wapenstilstand van kracht is, zoals het geval is sinds 14 april, stopt de aftelling of wordt deze gepauzeerd". Hegseth baseert zich op een memo van het Office of Legal Counsel van 27 april, die de opschorting van vijandelijkheden gelijkstelt aan een "materiële onderbreking" van de operaties in de zin van de wet. Probleem: er is geen enkel jurisprudentieel precedent dat deze lezing valideert. Constitutionalist Jack Goldsmith, voormalig juridisch adviseur van George W. Bush, noemde de positie "op zijn best creatief, op zijn slechtst fragiel". Het Brennan Center publiceerde donderdagavond een analyse die "een clandestiene herschrijving van de tekst uit 1973" aan de kaak stelde.
Rand Paul, Tim Kaine en de gezamenlijke resolutie
In het Capitool is het verzet al in volle gang. Republikeins senator Rand Paul (Kentucky) en Democraat Tim Kaine (Virginia) hebben donderdag om 17 uur gezamenlijk een bevoorrechte terugtrekkingsresolutie ingediend, die volgende week met versnelde procedure moet worden behandeld. De resolutie eist van de president "de beëindiging van alle offensieve operaties tegen Iran binnen dertig dagen, tenzij expliciet goedgekeurd door het Congres". Volgens de tellingen van Axios zouden negen Republikeinen en zes-en-veertig Democraten in de Senaat bereid zijn om voor te stemmen – dat is 55 stemmen, onder de drempel van 60 die nodig is om een mogelijke filibuster te doorbreken. In het Huis is de situatie nog instabieler: de Speaker Mike Johnson gaf donderdagavond aan dat hij "de tekst niet voor half mei op de agenda zal zetten".
Het scenario van de presidentiële omzeiling
In de entourage van Donald Trump worden nu verschillende bronnen genoemd die de hypothese van een automatisch presidentieel veto bespreken, gevolgd door een nieuwe noodtoestandverklaring krachtens de National Emergencies Act. Deze optie – die Trump in 2019 al gebruikte voor de grensmuur – zou de president in staat stellen om de operaties eenzijdig te verlengen in afwachting van het einde van de parlementaire procedure, die zes tot negen maanden kan duren. Het risico is daarentegen constitutioneel: het Hooggerechtshof zou met spoed kunnen worden ingeschakeld, en drie rechters (Sotomayor, Kagan, Jackson) hebben al publiekelijk bedenkingen geuit over het uitgebreide gebruik van noodbevoegdheden. Het precedent Hamdan v. Rumsfeld uit 2006 toont aan dat het Hof niet aarzelt om een president terug te fluiten wanneer de constitutionele bevoegdheden van het Congres in het geding zijn.
Teheran observeert, Beijing manoeuvreert
In Teheran wordt het Amerikaanse constitutionele gedoe met een mengeling van hoop en voorzichtigheid gadegeslagen. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi verklaarde donderdagavond op de zender PressTV dat "het Amerikaanse volk niet voor deze oorlog heeft gestemd; het Congres zal dat bevestigen". Beijing speelt intussen een actievere rol: minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi heeft donderdag een "tripartiete bemiddeling" China-Rusland-Pakistan voorgesteld om tot een alomvattende overeenkomst te komen over de Iraanse nucleaire kwestie en de heropening van de Straat van Hormuz. Een initiatief dat Washington begroette met een raadselachtige verklaring: "We bestuderen alle wegen." In Brussel gaf Hoge Vertegenwoordiger Kaja Kallas aan dat de EU "klaar is om de onderhandelingen van Wenen te hervatten" zodra een duurzame wapenstilstand is bereikt.
Het oordeel van de redactie
We beleven een cruciaal moment in de Amerikaanse constitutionele geschiedenis. Drie interpretaties overlappen elkaar. De eerste is juridisch: de "Hegseth-these" is een interpretatieve krachtmeting. De War Powers Resolution was nooit bedoeld om te worden opgeschort door een eenzijdig afgekondigde wapenstilstand door de uitvoerende macht, en elke jurist te goeder trouw weet dat. De tweede is politiek: Trump speelt een machtsspel, overtuigd dat noch het Hooggerechtshof noch het Congres zal durven om een president in volle militaire operatie te verlammen. Het is een rationele maar gevaarlijke gok, omdat het de scheiding der machten decennialang ondermijnt. De derde is strategisch: achter de juridische strijd schuilt een strijd van narratieven. Als Trump gelijk krijgt, wordt de doctrine van de "commander-in-chief unbound" duurzaam de meerderheid; als het Congres wint, zou het hele gebouw van "presidentiële oorlogen" dat sinds Truman is opgebouwd, kunnen wankelen. Onze overtuiging: de Paul-Kaine resolutie zal waarschijnlijk de Senaat niet halen, maar ze zal wel een procedureel precedent hebben gevestigd dat het komende decennium zal blijven nagalmen. De ware test komt van het Hooggerechtshof, eind juni.
Te onthouden
- De 60-dagen-limiet van de War Powers Resolution loopt dit weekend af.
- Pete Hegseth roept een "pauze" van de aftelling in tijdens de wapenstilstand.
- Gezamenlijke resolutie Rand Paul / Tim Kaine ingediend donderdag in de Senaat.
- Mike Johnson weigert de tekst voor half mei op de agenda te zetten.
- Beijing stelt een tripartiete bemiddeling China-Rusland-Pakistan voor.





