In Frankrijk beoefent meer dan 12 miljoen mensen hardlopen, aldus de Fédération française d'athlétisme. Hardlopen is veel meer geworden dan een sport: het is een levensstijl, een middel om stress te beheersen, een identiteitskenmerk. Wetenschappelijke studies stapelen zich op ten gunste ervan. Een meta-analyse gepubliceerd in de British Journal of Sports Medicine (2020) toont aan dat regelmatige hardlopers een 27% lager risico op sterfte uit alle oorzaken, een 30% lager risico op cardiovasculaire sterfte en een 23% lager risico op sterfte door kanker hebben. "Zelfs een lichte jogging, één of twee keer per week, levert meetbare voordelen op", merkt de studie op.
Op het gebied van geestelijke gezondheid zijn de resultaten even duidelijk. Een grootschalig klinisch onderzoek in Nederland (MOTAR-studie, 2023, gepubliceerd in de Journal of Affective Disorders) vergeleek hardlopen met antidepressiva bij 141 patiënten met depressie of angst: na 16 weken vertoonden beide groepen een vergelijkbare verbetering van de symptomen. Hardlopen werkt als een natuurlijk antidepressivum door de productie van endorfines, serotonine en BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), een eiwit dat essentieel is voor neuroplasticiteit, te stimuleren. Het is deze biochemische mechanisme dat de beroemde "runner's high" produceert.
Maar deze euforie heeft een keerzijde: bigorexie. Erkend als pathologie door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) sinds 2011, treft bigorexie – of lichaamsbewegingsverslaving – ongeveer 15% van de regelmatige sporters, volgens een studie van professor Michel Lejoyeux, psychiater in het Bichat-Claude Bernard ziekenhuis in Parijs. Hardlopen, wielrennen en krachttraining zijn de drie meest betrokken disciplines. De symptomen zijn kenmerkend: onvermogen om een training over te slaan zonder angst of schuldgevoel te voelen, geleidelijke toename van de trainingsvolumes, verwaarlozing van het sociale en gezinsleven, voortzetting van de activiteit ondanks blessures.
Dr. Lejoyeux identificeerde een typisch profiel: "De bigorexische loopt niet voor het plezier, hij loopt om niet te lijden. De training geeft geen vreugde meer, maar de afwezigheid ervan veroorzaakt een tekort dat vergelijkbaar is met dat van een verslavende stof." De neurobiologische mechanismen zijn overigens vergelijkbaar: intensieve lichaamsbeweging activeert het dopaminerge beloningscircuit, hetzelfde circuit dat betrokken is bij middelenverslaving. Een studie gepubliceerd in Frontiers in Psychology (2025), die 1.200 ultra-duurlooplopers omvatte, toont aan dat 21% van hen klinische angstsymptomen en 18% slaapstoornissen vertoont die verband houden met hun beoefening.
Hoe onderscheid je gezonde passie van uitwassen? Specialisten bieden verschillende waarschuwingssignalen: lopen ondanks een gediagnosticeerde blessure, prikkelbaarheid of depressie voelen bij gedwongen rust, je hele sociale leven organiseren rond training, liegen tegen dierbaren over de werkelijke trainingsomvang. De Société française de médecine du sport raadt aan niet meer dan vijf trainingen per week te doen en regelmatige herstelweken te plannen. Hardlopen blijft een uitzonderlijke bondgenoot voor de fysieke en mentale gezondheid – op voorwaarde dat je nooit vergeet dat rust deel uitmaakt van de training. Bronnen en links: - Running et santé mentale — AthleExplique.fr - Lejoyeux, M. et al. (2012) — Exercise dependence, Journal of Behavioral Addictions - Scheer, V. et al. (2025) — Anxiety and sleep in endurance runners, Frontiers in Psychology - Marathon après marathon : quand la passion devient fardeau mental — Marathons.fr - La bigorexie : addiction qui touche 15 % des sportifs — TF1 Info - La bigorexie : quand la passion du sport devient une addiction — Forme et Santé - La bigorexie : les dangers de la dépendance au sport — Jogger's Sport
