Elke 1 mei sinds 1889 transformeert de Internationale Dag van de Arbeid de straten van de wereld tot een sociale thermometer. 1 mei 2026 was geen uitzondering op de regel – maar het kreeg een zelden geëvenaarde dimensie. Dit jaar werden de stoeten niet alleen aangewakkerd door lonen of vakbondseisen. Ze droegen de stempel van een tijdperk, gebroken door oorlog, energiecrisis, Amerikaans migratiebeleid en een sluimerende woede tegenover heersende klassen die als losgezongen werden ervaren.
Europa aan de rand van de energiecrisis
In Europa gaf het Europees Vakverbond (EVV), dat 93 vakbondsorganisaties in 41 landen vertegenwoordigt, de toon aan met een slogan die viraal ging op sociale netwerken: "Arbeiders weigeren de prijs te betalen voor de oorlog van Donald Trump in het Midden-Oosten." De boodschap is direct en politiek geladen: Amerika – zijn president, zijn oorlog – wordt verantwoordelijk gehouden voor de stijgende energieprijzen die elke maand de koopkracht van de Europeanen aantasten. In Parijs verzamelden honderdduizenden demonstranten zich onder een hybride banier: loonsverhogingen, maar ook verzet tegen het Amerikaanse buitenlands beleid en een eis voor Franse neutraliteit in het conflict Iran-VS-Israël. In Madrid hielden arbeiders rokende fakkels voor de camera's. In Rome demonstreerden landbouw vakbonden tegen het tekort aan meststoffen – direct veroorzaakt door de sluiting van de Straat van Hormuz, die de toegang tot Iraanse gasexporten, de basis van de wereldwijde ureumproductie, blokkeert.
In de Verenigde Staten, een breuk met de traditie
Mei is geen officiële feestdag in de Verenigde Staten. Maar de coalitie May Day Strong organiseerde deze vrijdag een oproep tot een "economische zwarte dag": geen school, geen werk, geen aankopen. Organisatoren mobiliseerden duizenden acties in het hele land onder het motto "Workers Over Billionaires" – eerst de arbeiders, dan de miljardairs. Twee thema's domineerden: de migratie-onderdrukking onder de regering-Trump, een directe opvolger van de protesten van 2006 waarbij bijna een miljoen mensen in Chicago demonstreerden, en het verzet tegen wat velen nu openlijk "Trumps oorlog in Iran" noemen. Minister van Arbeid Lori Chavez-DeRemer werd diezelfde vrijdag door het Witte Huis ontslagen – een toevallige timing die de vakbondsredes over de loskoppeling van de uitvoerende macht met de werkende klasse niet naliet te voeden.
Azië en Zuid-Amerika: honger als brandstof voor woede
In Manilla, Filippijnen, marcheerden demonstranten naar de Amerikaanse ambassade om de rol van de Verenigde Staten in de Iraanse oorlog te veroordelen. Het land, dat 98% van zijn olie uit het Midden-Oosten importeert, leeft sinds 24 maart onder een energie noodtoestand. "No troops, no bases, no war games, resist US-led wars" stond er op de spandoeken te lezen. In Indonesië, Pakistan, Jakarta en Colombia scandeerden vergelijkbare menigten soortgelijke slogans. In Seoul eisten Koreaanse vakbonden een verhoging van het minimumloon en het einde van onbetaalde overuren. In Santiago, Chili, droegen demonstranten in maskers de herinnering aan economische dictaturen met zich mee. In Brazilië eiste de CUT vakbond een vermindering van de afhankelijkheid van koolwaterstofimporten.
De terugkeer van een politieke 1 mei
Wat 1 mei 2026 onderscheidt van eerdere edities, is de herconfiguratie van protestallianties. Traditioneel groepeert de Dag van de Arbeid economische eisen – lonen, pensioenen, sociale zekerheid. Dit jaar groepeerde het ook geopolitieke standpunten: tegen de oorlog, tegen migratiebeleid, tegen een energietransitie die als oneerlijk wordt beschouwd omdat deze door de lagere klassen wordt betaald en niet door de grote bedrijven die recordwinsten boeken met de stijgende olieprijzen. Amerikaanse oliemaatschappijen publiceerden inderdaad dezelfde week uitzonderlijke kwartaalresultaten – terwijl de benzineprijs recordhoogtes bereikte. Deze juxtapositie bleef niet onopgemerkt in de stoeten.
Haymarket, 1886 – en nu?
De 1ste mei vindt zijn oorsprong in de Haymarket Square-rellen van 1886 in Chicago, waar arbeiders demonstreerden voor een achturige werkdag. Een monument herdenkt hen met de inscriptie: "Opgedragen aan alle arbeiders ter wereld." In 2026 hebben deze arbeiders dezelfde vijand als in 1886 – een wereld waarin de economie tegen hen is georganiseerd. Maar deze vijand heeft een nieuw gezicht gekregen: het draagt nu de kleuren van olie aan 126 dollar en algoritmen die ontslagen beslissen.
Het redactionele commentaar
Deze 1 mei had een bijzondere smaak: die van een wereld die tegelijkertijd en in woede wakker wordt, op alle tijdzones. Wat OrChair opvalt, is de transnationale thematische eenheid: van Manilla tot Parijs produceren dezelfde oorzaken – oorlog, energie, ongelijkheid – dezelfde stoeten. Globalisering heeft er niet in geslaagd culturen te homogeniseren, maar ze heeft de woede perfect gesynchroniseerd. Misschien is dit het enige succes dat het zal nalaten. Onze overtuiging: als de oorlog in Iran na de zomer voortduurt, zal 1 mei 2027 niet langer een dag van demonstratie zijn, maar een heel politiek seizoen – en de regeringen die deze gesynchroniseerde woede niet hebben voorzien, zullen worden weggevaagd.
Belangrijkste punten
- 1 mei 2026 mobiliseerde miljoenen mensen wereldwijd, van Parijs tot Manilla.
- De oorlog in Iran en de energiecrisis domineerden de eisen, naast de lonen.
- In de Verenigde Staten organiseerde de coalitie May Day Strong een nationale economische boycot.
- Het EVV (93 Europese vakbonden) wees Trump rechtstreeks aan als verantwoordelijke voor de stijgende kosten van levensonderhoud.
- Recordwinsten van oliemaatschappijen tijdens de prijsstijgingen voedden de volkswrevel.
Bronnen:





