Onder het oppervlak van de oceanen woedt een stille oorlog om de controle over de wereldwijde internetinfrastructuur. In 2026 gaat 97% van het intercontinentale dataverkeer via 552 onderzeese kabels met een totale lengte van 1,4 miljoen kilometer – 35 keer de omtrek van de aarde. Google heeft sinds 2020 4,2 miljard dollar geïnvesteerd in zijn eigen kabels, waaronder de “Firmina” die de Verenigde Staten met Brazilië verbindt en de “Apricot” die de Stille Oceaan doorkruist. Meta, Amazon en Microsoft volgden, waardoor de GAFAM nu direct of indirect 72% van de trans-Atlantische onderzeese capaciteit bezitten. (Bron: TeleGeography, Financial Times)
Starlink, de satellietconstellatie van SpaceX, heeft in maart 2026 de grens van 8.000 operationele satellieten in een lage baan om de aarde overschreden, waarmee 98% van het aardoppervlak wordt bestreken. Met 6 miljoen abonnees en een geschatte omzet van 11 miljard dollar is Starlink een onmisbare – en controversiële – speler in de wereldwijde connectiviteit geworden. In Oekraïne werd het netwerk de “digitale ruggengraat” van de oorlogsinspanning genoemd. In Iran gebruiken tegenstanders van het regime het om censuur te omzeilen. Maar de afhankelijkheid van een particulier Amerikaans bedrijf voor kritieke infrastructuur roept vragen op over soevereiniteit die veel regeringen liever negeren. (Bron: SpaceX, Reuters, MIT Technology Review)
China heeft gereageerd met het “SkyNet-2030” programma, een constellatie van 13.000 satellieten in een lage baan om de aarde, beheerd door China Satellite Communications. Tegelijkertijd heeft het consortium “Peace Cable” – gefinancierd door Hengtong Group en Huawei Marine – 16.000 kilometer kabel geposeerd tussen China, Pakistan, Oost-Afrika en Frankrijk, wat een alternatief biedt voor de routes die door Amerikaanse operators worden gecontroleerd. De Europese Unie, zich bewust van haar afhankelijkheid, lanceerde het IRIS²-programma: een soevereine constellatie van 170 satellieten gepland voor 2028, maar waarvan de financiering van 6 miljard euro onzeker blijft. (Bron: Xinhua, Europese Commissie, Submarine Cable Map)
De incidenten stapelen zich op en onthullen de kwetsbaarheid van het systeem. In januari 2026 verminderde de gelijktijdige breuk van twee onderzeese kabels in de Rode Zee – toegeschreven aan de Jemenitische Houthi’s – de internetcapaciteit tussen Europa en Azië met 25% gedurende elf dagen. In februari werd een kabel die Taiwan met de Filippijnen verbindt, onder verdachte omstandigheden doorgesneden, wat leidde tot een daling van 40% van de doorvoersnelheid in de regio. De marines van de NAVO hebben hun toezicht verscherpt, maar de 552 wereldwijde kabels, vaak ondiep gelegd in internationale wateren, blijven praktisch onverdedigbaar. (Bron: AP, Naval Technology, TeleGeography)
De kwestie gaat verder dan techniek: ze is fundamenteel geopolitiek. Wie de internetinfrastructuur controleert, controleert de stroom van informatie, handel en inlichtingen. De Verenigde Staten domineren nog steeds dankzij hun voorsprong in kabels en satellieten, maar China haalt in een alarmerend tempo in. Europa, trouw aan zichzelf, reguleert meer dan het bouwt. En de landen van het Zuiden – die 60% van de internetgebruikers vertegenwoordigen, maar slechts 8% van de infrastructuur bezitten – blijven afhankelijk van beslissingen genomen in Washington, Peking of Brussel. Digitale soevereiniteit is geen abstract concept: het is het nieuwe strijdtoneel van de rivaliteit tussen grote mogendheden. (Bron: Brookings Institution, ITU, Wereldbank)
